Bir kablonun taşıyabileceği akım, iletken kesitine olduğu kadar çalışma sıcaklığına, izolasyon tipine ve kablonun demet içinde mi yoksa serbest havada mı bulunduğuna bağlıdır. Tablolardaki değerler genellikle tek iletken ve 30 °C ortam için verilir; demet içinde bu değerler düşer. Kesit seçiminde ikinci koşul olan gerilim düşümü de mutlaka kontrol edilmelidir.
Neden tek bir tablo yeterli değil
Aynı kesit, serbest havada tek iletken olarak daha yüksek akım taşırken kalabalık bir demetin ortasında ısı atamadığı için daha düşük değerde kalır. Bu yüzden tablo değeri başlangıç noktasıdır; demet yapısına göre düşürme katsayısı uygulanır.
Sıcaklığın etkisi
Ortam sıcaklığı yükseldikçe iletkenin ısı atma kabiliyeti azalır ve izin verilen akım düşer. Fırın, rezistans ve motor bölgesi gibi sıcak noktalarda hem izolasyon sınıfı yükseltilir hem de kesit bir kademe büyütülür.
Pratik kural
Kısa hatlarda ısınma, uzun hatlarda gerilim düşümü belirleyicidir. İki hesabı da yapıp büyük çıkan kesiti seçin; hesabı kesit hesaplama aracımızla yapabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
1.5 mm² kablo kaç amper taşır?
Tek iletken serbest havada ve 30 °C ortamda yaklaşık 10 A taşır. Demet içinde ve yüksek sıcaklıkta bu değer düşer.
Demet içinde kapasite ne kadar düşer?
İletken sayısına ve yerleşime göre değişir; yoğun demetlerde tablo değerinin belirgin şekilde altına inilir. Güvenli yaklaşım, kritik hatlarda kesiti bir kademe büyütmektir.
Kısa süreli yüksek akımda kesit büyütmeli miyim?
Kalkış akımı gibi kısa darbeler genelde belirleyici değildir; sürekli akım esas alınır. Ancak sık tekrarlayan darbelerde ısınma birikir.
Tablodaki değerler neden kaynağa göre değişiyor?
Çünkü akım taşıma kapasitesi tek bir sayı değildir; ortam sıcaklığı, kablonun tek başına mı demet içinde mi olduğu, izolasyon sınıfı ve kabul edilen sıcaklık artışı sonucu değiştirir. Tabloların hangi koşula göre verildiği okunmalıdır.
Demet içindeki kablo neden daha az akım taşır?
Demet içindeki kablolar birbirini ısıtır ve ısı dışarı atılamaz. Bu nedenle demetleme faktörü uygulanır: damar sayısı arttıkça kablo başına izin verilen akım düşer.
